Nasze Radio Logos nadaje. Program na 24.08.2016: Prof. T. Marczak: Przemówienie pod Konsulatem Niemiec - godz. 1:00, 10:00, 19:00, 24:00. Janusz Dobrosz: Polityczno prawne aspekty układu poczdamskiego - godz. 1:30, 10:30, 19:30. Prof. M. Dyżewski: Muzyczny ogród Panny Maryi - godz. 2:00, 11:00, 20:00. Prof. R. Szeremietiew: Geocywilizacyjne zagrożenia dla bezpieczeństwa Polski, cz. 1 - godz. 3:00, 12:00, 21:00. Prof. T. Marczak: Perspektywy rozwoju kwestii ukraińskiej, cz. 1 - godz. 3:30, 12:30, 21:30. Prof. T. Marczak, cz. 2 - godz. 4:35, 13:35, 22:35. L. Żebrowski: Zdrajcy i Bohaterowie, cz. 1 - godz. 6:00, 15:00. L. Żebrowski: Zdrajcy i Bohaterowie, cz. 2 - godz. 7:15, 16:15. Dr S. Krajski: Polska i masoneria. W przededniu wielkiego krachu, cz. 1 - godz. 8:00, 17:00. Dr S. Krajski, cz. 2 - godz. 9:30, 18:30. Między audycjami muzyka.
Nasze Radio Logos - ramówka

Ostatnie komentarze
Z działu "Aktualności":
oraz z pozostałych stron:


Polecane artykuły
Najnowsze artykuły

Tagi

Aktualności

  

Zabójstwa, gwałty, rabunki. Pacyfikacje, wysiedlenia, obławy. Bitwy i potyczki. Terror, sądy specjalne, donosicielstwo. To nie historia okupacji niemieckiej. To historia „wyzwolenia”. Tak wyglądała codzienność mazowieckich wsi i miast w pierwszych latach komunistycznych rządów. Codzienność skryta pod hasłami sowieckiej propagandy o końcu wojny i nastaniu pokoju.
08.04.2014r.


Zabójstwa, gwałty, rabunki. Pacyfikacje, wysiedlenia, obławy. Bitwy i potyczki. Terror, sądy specjalne, donosicielstwo. To nie historia okupacji niemieckiej. To historia „wyzwolenia”.  Tak wyglądała codzienność mazowieckich wsi i miast w pierwszych latach komunistycznych rządów. Codzienność skryta pod hasłami sowieckiej propagandy o końcu wojny i nastaniu pokoju.

 

Podjęcie walki przez żołnierzy Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych w 1945 roku było powodowane między innymi potrzebą samoobrony i ochrony ludności cywilnej, narażonej na represje sił komunistycznych. W latach 1945-1946 podziemie zbrojne kontroluje znaczne obszary Północnego Mazowsza. Silnymi strukturami, zwłaszcza w jego zachodniej części, dysponują jednostki powstałe na bazie AK, określane wspólną nazwą Ruch Oporu Armii Krajowej. Akowski rodowód posiada również Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość, zorganizowane m.in. w obwodach Ostrołęka i Pułtusk. Północno-wschodnie obszary Mazowsza stają się terenem działań żołnierzy XVI Okręgu Narodowego Zjednoczenia Wojskowego. W kolejnych latach właśnie ta organizacja okaże się niebywale konsekwentna w oporze zbrojnym i będzie grupować wszystkich zdecydowanych na dalszą walkę, niezależnie od ich wcześniejszej przynależności (narodowej lub akowskiej). Komendantami XVI Okręgu NZW byli kolejno: kpt. Zbigniew Kulesza „Młot” (w latach 1946-1947), chor. Józef Kozłowski „Las” (1947-1948), oraz chor. Witold Borucki „Dąb”, „Babinicz” (1948-1949). Ostatnim dowódcą, podtrzymującym tradycje XVI Okręgu, był st. sierż. Mieczysław Dziemieszkiewicz „Rój” – prowadzący walkę aż do swojej śmierci w roku 1951. Poniżej przedstawiamy kalendarium wybranych działań XVI Okręgu oraz innych mazowieckich oddziałów partyzanckich. Obejmuje ono okres po tzw. amnestii z roku 1947, gdy walkę kontynuują żołnierze najbardziej zdeterminowani w swej antykomunistycznej postawie.

 

30 sierpnia 1947 roku. Patrol „Dęba” na prośbę ludności rozbił posterunek MO w Sypniewie (powiat makowski). Milicjanci byli ochotnikami wyróżniającymi się nadgorliwością w zwalczaniu podziemia. Ponieważ podjęli obronę, zostali ostrzelani z broni maszynowej. Poległ komendant posterunku [...].

 

24 września 1947 roku. Patrol „Roja” z Komendy Powiatu (KP) „Ciężki” wykonał akcję propagandową w miejscowości Zielona (gmina Bartołdy, powiat ciechanowski), w której odbywał się odpust i zabawa. Rozbrojono dwóch funkcjonariuszy MO obecnych na zabawie. Zdobyto dwa pistolety Parabellum. „Rój” wygłosił okolicznościowe przemówienie do zgromadzonej ludności. Jednocześnie z miejscowej spółdzielni zarekwirowano 20 tysięcy złotych.

 

7 maja 1948 roku. W Bogucinie (gmina Opinogóra, powiat ciechanowski) oddział „Roja” z KP „Ciężki” starł się z grupą funkcjonariuszy MO i uzbrojonych poborców podatkowych. Zabito poborcę Władysława N. i raniono milicjanta, partyzanci wycofali się bez strat.

 

19 maja 1948 roku. Oddział „Roja” (dwunastu żołnierzy), wkroczył do wsi Węgrzynowo (powiat ciechanowski). Odbył się wiec, na którym „Rój” wygłosił przemówienie do zgromadzonych mieszkańców. Partyzanci zatrzymali trzy osoby, dwie z nich na prośbę mieszkańców zostały zwolnione. Rozstrzelano członka PPR Witolda J., który biorąc partyzantów za grupę operacyjną UBP, wyjawił, że współpracuje z resortem bezpieczeństwa.

 

20 maja 1948 roku. Początek operacji „P”. Do akcji przeciw oddziałom XVI Okręgu rzucono dwa tysiące żołnierzy Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW), wspartych przez piętnaście plutonów elewów Oficerskiej Szkoły MO oraz funkcjonariuszy UBP i MO.

 

12 lipca 1948 roku. W wyniku donosu patrol Ildefonsa Żbikowskiego „Tygrysa” z oddziału „Roja” z KP „Ciężki” został zaatakowany przez grupę operacyjną KBW i UBP na kwaterze w kolonii wsi Pniewo Wielkie (powiat ciechanowski). W walce polegli Henryk Fabisiak „Lew” i Eugeniusz Kurach „Orzeł”. Straty sił bezpieczeństwa, według danych wywiadu partyzanckiego, wyniosły dwunastu zabitych i ośmiu rannych (resort przyznał się do dwóch poległych nie licząc rannych). Zginął m.in. szef PUBP w Ciechanowie por. Tadeusz Mazurowski i żołnierz KBW Lucjan Łuczak. W trakcie operacji funkcjonariusze spalili wraz z inwentarzem gospodarstwo będące miejscem postoju partyzantów, a następnie aresztowali jego właścicieli.

 

15 lipca 1948 roku. Grupa operacyjna UBP i KBW zaatakowała sześcioosobowy oddział Jana Kmiołka „Wira”, kwaterujący w Grądach Pulewnych (powiat pułtuski). Partyzanci przebili się, zdobyli jeden erkaem, którego obsługa uciekła. Poległ Roman Składanowski „Wiktor”. Podczas odwrotu partyzanci uprowadzili Czesława K., mieszkańca wsi Sadykierz, oskarżonego o współpracę z UBP. Następnego dnia został on po przesłuchaniu rozstrzelany (w książce raportów odnotowano „zlikwidowanie terenowego konfidenta”).

 

29 sierpnia 1948 roku. W wyniku denuncjacji grupa operacyjna resortu bezpieczeństwa okrążyła w Olszewce (gmina Sońsk, powiat ciechanowski), st. strz. Jana Żbikowskiego „Kmicica”, żołnierza oddziału „Roja” z KP „Ciężki”. Partyzant, ostrzeliwując się, wycofał się przez pola wsi Dąbki, gdzie został ranny w nogę. Nie chcąc dostać się żywym w ręce UBP rozerwał się granatem. Sprawcą tragedii był sołtys Czesław M.

 

Październik 1948 roku. Do akcji przeciw oddziałom partyzanckim XVI Okręgu rzucono cztery bataliony I Brygady KBW (której sztab kwaterował w Przasnyszu), oraz po jednym batalionie z 9., 13. i 14. pułku KBW. Ponadto stale zwalczały partyzantów siły UBP i MO.

 

22 stycznia 1949 roku. Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie na sesji wyjazdowej w Makowie Mazowieckim skazał trzynaście osób (w tym jedną – Albina Modzelewskiego „Zagłobę” – na karę śmierci), za udzielenie pomocy oddziałowi KP „Błękit”.

 

17-18 lutego 1949 roku. Grupy operacyjne UBP i KBW aresztowały w powiecie makowskim dwadzieścia osób, w powiecie przasnyskim cztery osoby i w powiecie ciechanowskim jedenaście osób oskarżonych o udzielanie pomocy oddziałom XVI Okręgu NZW.

 

2 marca 1949 roku. W wyniku działalności agentury resort bezpieczeństwa zlokalizował miejsce postoju oddziału „Orzyca” z KP „Płomień II” w Gostkowie (powiat przasnyski). Do akcji rzucono 948 żołnierzy KBW, nie licząc pracowników UBP. Po zaciętej kilkugodzinnej obronie oddział „Orzyca” został zniszczony. Polegli: Edward Dobrzyński „Orzyc”, jego zastępca Władysław Berg „Wolf” oraz partyzanci Feliks Tadżak „Wilk”, Stanisław Wnuk „Szczupak”, Stanisław Kozłowski „Liść”, N.N. „Skiba” i N.N. „Mazur”. Ciężko ranny Bolesław Berg „Słowik” dostał się do niewoli. Władze bezpieczeństwa w oficjalnych raportach przyznały się do utraty trzech zabitych i pięciu rannych żołnierzy.

 

20 kwietnia 1949 roku. Na sesji wyjazdowej w Pułtusku Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał 25 osób oskarżonych o przynależność do NSZ i NZW oraz udzielenie pomocy partyzantce. Zapadły wyroki od jednego roku więzienia (jeden), do dożywocia; większość opiewała na 10-15 lat więzienia.

 

4 czerwca 1949 roku. Rankiem grupa operacyjna KBW i UBP otoczyła obozowisko Komendy XVI Okręgu i patroli KP „Wiosna” oraz KP „Błękit” w lesie pod Wólką Rakowską (gmina Krasnosielc, powiat makowski). W wyniku gwałtownej walki oddziały NZW zostały częściowo rozbite, partyzanci przebijali się w kilku grupach. Poległ m.in. Czesław Marczak „Zbych” z KP „Błękit” i N.N. „Ogień” z KP „Wiosna” oraz N.N. „Borsuk” z patrolu żandarmerii. W ręce UBP wpadła Jadwiga Królikowska „Danka”. Podczas starcia w obozowisku partyzanckim resort bezpieczeństwa stracił kilku rannych i zabitych.

 

9-20 sierpnia 1949 roku. Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie na sesji wyjazdowej w powiecie makowskim podczas ośmiu rozpraw skazał 56 osób oskarżonych o pomaganie oddziałom XVI Okręgu NZW.

 

6 listopada 1949 roku. Akcja propagandowa oddziału „Roja” – zatrzymano pociąg na stacji Gołotczyzna (gmina Sońsk, powiat ciechanowski) i skontrolowano jadących. „Rój” wygłosił przemówienie do pasażerów, zapowiadając bliski upadek reżimu komunistycznego. Rozdano ulotki antykomunistyczne i antysowieckie, „Mazur” i „Tygrys” wykonali napisy antykomunistyczne na budynku stacji. Zatrzymano i zlikwidowano funkcjonariusza UBP Mieczysława Piaskowskiego (członka PZPR), oraz oficera WP ppor. Czesława Pacała, drugiego oficera rozbrojono i puszczono wolno.

 

9 listopada 1949 roku. Grupa operacyjna UBP i KBW aresztowała 27 mieszkańców powiatu ciechanowskiego, oskarżonych o przynależność do siatki terenowej lub dopomaganie oddziałom partyzanckim XVI Okręgu.

 

23 czerwca 1950 roku. Na podstawie informacji od agentury grupa operacyjna KBW i UBP zlokalizowała i zlikwidowała patrol Władysława Grudzińskiego „Pilota” z oddziału „Roja”, kwaterujący w Popowie Borowym (powiat pułtuski). W obławie uczestniczyło blisko 2 tysiące żołnierzy i funkcjonariuszy resortu, wspieranych przez samoloty koordynujące ruch pododdziałów (m.in. 3 batalion 10. pułku KBW dowodzony przez kpt. K. Kanię). Partyzanci podjęli próbę wycofania się, „Pilot” osłaniał ich z broni maszynowej, póki nie został zraniony. Okrążeni partyzanci spalili swoje dokumenty i bronili się do wyczerpania amunicji. Prawdopodobnie wiedząc, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia, popełnili samobójstwo – wszyscy mieli rany postrzałowe na skroniach. Polegli: „Pilot”, Kazimierz Chrzanowski „Wilk”, Czesław Wilski „Zryw”, Hieronim Żbikowski „Gwiazda”.

 

 

14 października 1951 roku. Silna grupa operacyjna KBW i UBP zlikwidowała ostatni pododdział „Roja” – patrol Stanisława Kakowskiego „Kazimierczuka”, ukrywający się od marca 1951 roku w gospodarstwie Anastazego Pszczółkowskiego we wsi Kadzielnia (powiat przasnyski). Wojsko okrążyło wieś i przeczesywało gospodarstwa. Gdy patrol KBW wszedł do obory, w której na strychu ukrywali się partyzanci, został przez nich ostrzelany. Zginął jeden żołnierz bezpieczeństwa. Pozostali zaczęli strzelać amunicją zapalającą, od której zajęły się dwa gospodarstwa Pszczółkowskiego i Chmielewskiego. Podczas próby przebicia się pod osłoną dymu polegli Henryk Kakowski „Henryk” i Jerzy Miączyński „Bohun”, „Szary”. „Kazimierczuk” bronił się w płonącej stodole. Nie chcąc dostać się żywym w ręce UBP, popełnił samobójstwo. Po wygaśnięciu walki funkcjonariusze UBP i żołnierze KBW aresztowali gospodarzy: Anastazego i Eugeniusza Pszczółkowskich, Zenona Chmielewskiego, Aleksandra Sosnowskiego i Mieczysława Morawskiego.

 

5 lipca 1953 roku. Dzięki donosowi agenta funkcjonariusze UBP zlikwidowali oddział „Puszczyka” w gospodarstwie Jeziorskich w kolonii Niedziałki (gmina Turza Mała, powiat mławski). Gospodarstwo otoczone zostało przez ponad 1300 żołnierzy KBW oraz wielu funkcjonariuszy UBP i MO. Partyzanci podjęli próbę przebicia się, podczas której zginęli w krzyżowym ogniu broni maszynowej. Polegli: Wacław Grabowski „Puszczyk”, Antoni Tomczak „Malutki”, Piotr Grzybowski „Jastrząb”, Lucjan Krępski „Rekin”, Henryk Barwiński „August”, Kazimierz Żmijewski „Jan” i Feliks Gutkowski „Gutek”. Po zakończeniu operacji funkcjonariusze UBP aresztowali w powiecie mławskim wiele osób oskarżonych o wspieranie grupy „Puszczyka”.

 

Kalendarium przytoczono za publikacją: Kryptonim „Orzeł”. Warszawski Okręg Narodowego Zjednoczenia Wojskowego w dokumentach 1947-1954, Warszawa 2004. Mapy załączone do tekstu pochodzą z Atlasu polskiego podziemia niepodległościowego 1944-1956, Warszawa-Lublin 2007.

 

Artykuł ukazał się pierwotnie w Ciechanowskim Piśmie Historycznym „Reduta” nr 4. Bezpłatny egzemplarz pisma w formacie pdf można uzyskać po złożeniu zamówienia na adres: reduta.ciechanow@gmail.com

 

/Mohort/

 

 

Nasze artykuły


 

Polecamy na podobny temat

 

Ciechanów w bazach IPN

 

http://www.pomniksmolensk.pl/news.php?readmore=4608

 

Kryptonim „Krzyżowcy” czyli ciechanowska Służba Bezpieczeństwa na tropie krzyża katyńskiego

 

http://www.pomniksmolensk.pl/news.php?readmore=4213

 

Kalendarium walk Podziemia Antykomunistycznego - Mazowsze Północne

 

http://www.pomniksmolensk.pl/news.php?readmore=4323

 

Nielegalne działania grup antypaństwowych, paralele pomiędzy PRL a III RP

 

http://www.pomniksmolensk.pl/news.php?readmore=2846

 

Marsz Antykomunistyczny – relacja

 

http://www.pomniksmolensk.pl/news.php?readmore=2903

 

Prof. Krzysztof Szwagrzyk o 10.04.2010, pracach na Kwaterze Ł, rotm. Pileckim, Ince i swoim największym sukcesie - nasz wywiad

 

http://www.pomniksmolensk.pl/news.php?readmore=4231

 

"Prace ekshumacyjne prowadzone w ramach działalności statutowej IPN" - nasza relacja z wykładu dr hab. Krzysztofa Szwagrzyka

 

http://www.pomniksmolensk.pl/news.php?readmore=3312

 

M: Uczciliśmy pamięć ofiar zbrodni komunistycznej - żołnierzy NSZ z oddziału Henryka Flamego ps. "Bartek" - nasza foto i wideo relacja z Barutu

 

http://www.pomniksmolensk.pl/news.php?readmore=4157

 

Pola Pamięci na Cmentarzu Osobowickim - wykład dr hab. Krzysztofa Szwagrzyka

 

http://www.pomniksmolensk.pl/news.php?readmore=2449

 

"Pola Pamięci na Cmentarzu Osobowickim" - nasza relacja z dyskusji z dr. hab. Krzysztofem Szwagrzykiem - IPN Wrocław

 

http://www.pomniksmolensk.pl/news.php?readmore=2355

 

Widmowa armia

 

http://www.pomniksmolensk.pl/news.php?readmore=4007


Komentarze
#1 | Kazia dnia 08.04.2014
Az można pozazdrościć znajomości historii własnych terenów. I to jakiej historii. Jest o czym pamiętać. Z kogo brać przykład. I fajna inicjatywa z bezpłatnym czasopismem. Pozdrawiam.
Dodaj komentarz
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą dodawać komentarze

ZALOGUJ SIĘ aby móc dodać komentarz.

ZAREJESTRUJ SIĘ aby móc dodać komentarz.

Powrót na stronę główną